Przycisk oddymiania - jak działa i kiedy wymagają go przepisy?

Przycisk oddymiania (RPO) to ręczny element instalacji, którym uruchamia się oddymianie budynku - po zbiciu szybki i wciśnięciu klawisza sygnał trafia do centrali, a ta otwiera klapy dymowe lub okna oddymiające. Przepisy wymagają go tam, gdzie chronione muszą być drogi ewakuacji, a nowoczesne systemy przeciwpożarowe łączą ten przycisk z automatycznym wykrywaniem dymu.

Jak działa przycisk oddymiania?

Przycisk oddymiania to ręczny nadajnik sygnału alarmowego. Osoba, która zauważy pożar szybciej niż automatyka, zbija szybkę, wciska klawisz URUCHOMIENIE, a wtedy centrala ppoż podaje napięcie do siłowników w klapach i oknach. Dym uchodzi górą, a dołem, przez otwory napowietrzające, napływa powietrze kompensacyjne i klatka schodowa pozostaje drożna.

Do jednej strefy oddymiania przypisuje się zwykle kilkanaście przycisków. Każdy pokazuje stan pracy trzema diodami - zielona to dozór, czerwona uruchomienie, żółta uszkodzenie. Po zadziałaniu system kasuje się kluczykiem. Część przycisków ma funkcję przewietrzania - te same okna służą wtedy do codziennej wentylacji.

Jak rozpoznać i zamontować przycisk zgodnie z przepisami?

Zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami przyciski oddymiania mają kolor pomarańczowy i opis “Ręczny przycisk oddymiania” - u producentów tym odcieniem jest zwykle RAL 2011. Montuje się je natynkowo, w widocznym miejscu, tak aby element uruchamiający znalazł się na wysokości około 1,5 m nad podłogą. Rozmieszczenie jest powtarzalne - przy wejściach na klatkę schodową, na najniższej, najwyższej oraz co trzeciej kondygnacji.

Przewody prowadzi się jako ognioodporne i bezhalogenowe, a centralę przeciwpożarową wyposaża w zasilanie podstawowe i rezerwowe z akumulatorów, gwarantujące działanie co najmniej 30 minut po zaniku prądu. Przycisków nie wolno zastawiać ani zasłaniać, ponieważ w sytuacji zagrożenia muszą być pod ręką.

Kiedy oddymianie klatki schodowej jest wymagane?

Kiedy oddymianie klatki schodowej staje się obowiązkiem, rozstrzygają klasa i wysokość budynku oraz strefa pożarowa. Podstawą jest rozporządzenie w sprawie warunków technicznych (WT). Paragraf 245 nakazuje wyposażyć w urządzenia usuwające dym lub zapobiegające zadymieniu klatki służące ewakuacji z określonych stref - m.in. ZL II w budynku niskim oraz ZL I, ZL II, ZL III i ZL V w budynku średniowysokim. W budynkach wysokich i wysokościowych (§ 246) stosuje się głównie różnicowanie ciśnienia, a w mieszkalnych obowiązek pojawia się po przekroczeniu długości dojścia ewakuacyjnego (§ 256).

Od nowelizacji z 2018 r. instalacja taka musi uruchamiać się samoczynnie, przez system wykrywania dymu, a ręczny przycisk pozostaje jej uzupełnieniem. Ta sama zmiana zniosła zarazem obowiązek oddymiania w części budynków niskich użytkowych i średniowysokich mieszkalnych. Poza klatkami schodowymi oddymianie budynków przepisy wiążą też z garażami podziemnymi, halami magazynowymi i podziemnymi salami dla ponad 100 osób.

Systemy oddymiania - przepisy i normy, które obecnie obowiązują w Polsce

Poza rozporządzeniem systemy oddymiania przepisy branżowe doprecyzowują - obowiązuje seria norm PN-EN 12101 oraz wytyczne CNBOP-PIB W-0003. Projektowanie odprowadzania dymu i ciepła opisuje znowelizowana 17 lipca 2025 r. norma PN-B-02877-4:2025-07. Dla budynków niskich i średniowysokich wyznacza powierzchnię czynną oddymiania - co najmniej 5% rzutu podłogi klatki (nie mniej niż 1,0 m²) dla klap w dachu, a dla urządzeń ściennych 7,5% i 1,5 m².

Samą instalację oddymiania przepisy obejmują też obowiązkiem przeglądów - co najmniej raz w roku, a częściej według zaleceń producenta. Za sprawność odpowiada właściciel lub zarządca budynku.

Jakie elementy systemu znajdziesz w EC System?

W ofercie EC System znajdziesz sprawdzone marki - D+H, AFG, POLON-ALFA i Mercor - oraz komplet elementów: ręczne przyciski oddymiania i przewietrzania, centrale oddymiania i sterowania, napędy łańcuchowe oraz zębatkowe do okien i klap, zasilacze, czujki i sygnalizatory w wersji konwencjonalnej i adresowalnej.

Przycisk oddymiania to ostatnie ręczne ogniwo systemu, które ratuje życie, dlatego dobór przycisku, warto powierzyć osobom robiącym to na co dzień. Eksperci EC System pomogą dobrać przyciski, centrale i napędy do klasy budynku oraz obowiązujących wymagań.